فهرست مطالب
عنوانصفحه
فصل اول: مقدمه1
1-1 ضرورت اجرای تحقیق4
1-2-1 پرسش های تحقیق6
2-2-1 اهداف7
فصل دوم: مروری بر پژوهشهای انجام شده9
1-2 کلیات ذرت 11
1-1-2 اهمیت ذرت 11
3-1-2 بوم شناسی ذرت 12
2-2 تاثیر درجه حرارت بر مراحل رشد ذرت 16
3-2 تاثیر تنش خشکی ناشی از گرما بر عملکرد و اجزای عملکرد 13
4-2 سازگاری و مقاومت به تنش گرما 13
5-2 تاثیر تاریخ کاشت بر عملکرد ذرت 17
6-2 فاکتورهای تاثیرگذار بر زنده مانی گرده ذرت24
7-2 روش های ارزیابی زنده مانی دانه گرده 24
8-2 چگونگی دمای بالا و تاثیر استرس آن بر گرده افشانی ذرت 27
9-2 عوامل موثر بر روند رشد دانه از لقاح تا رسیدگی 26
10-2 جمع بندی 26
فصل سوم: مواد و روشها33
1-3 زمان و محل اجرای آزمایش35
2-3مشخصات اقلیمی محل اجرای آزمایش35
3-3 خصوصیات فیزیکی و شیمیایی مزرعه آزمایشی36
4-3روش اجرای آزمایش37
1-4-3طرح و نقشه آزمایش39
2-5-3 مشخصات هیبریدها 39
5-3عملیات زراعی39
1-5-3 آمادهسازی زمین و پیاده نمودن نقشه طرح39
2-5-3 کاشت40
3-5-3 کوددهی40
4-5-3آبیاری40
5-5-3 وجین40
7-5-3 مبارزه با آفات و بیماری40
7-5-3برداشت41
6-3 اندازه گیری صفات مورد بررسی41
7-3 محاسبات آماری42
فصل چهارم: نتایج و بحث43
1-4 بررسی برخی خصوصیات مرفولوژیک ذرت 45
1-1-4 تعداد شاخه فرعی گل تاجی 45
2-1-4 طول شاخه اصلی گل تاجی 47
3-1-4 طول بلال 47
2-4 وزن دانه گرده 47
3-4 زنده مانی دانه گرده 52
4-4 کچلی بلال 55
5-4 عملکرد و اجزای عملکرد59
1-5-4 تعداد ردیف دانه 59
2-5-4 تعداد دانه در ردیف 61
3-5-4 تعداد دانه در بلال 64
4-5-4 وزن هزار دانه 66
5-5-4 عملکرد دانه 69
6-5-4 عملکرد بیولوژیک 72
7-5-4 شاخص برداشت……………………………………………………………………………………………………………………………………….. 74
9-4 همبستگی صفات…………………………………………………………………………………………………………………………………………….77
فصل پنجم: نتیجهگیری کلی و پیشنهادات79
1-5 نتیجهگیری کلی81
2-5 پیشنهادات48
منابع85
پیوست93

فهرست جداول
عنوانصفحه
جدول 1-3 آمار هواشناسی ایستگاه دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان طی مدت اجرای آزمایش (سال 93-1392)36
جدول 2-3خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک مزرعه در زمان شروع آزمایش (سال93-1392)37
جدول 1-4 تجزیه واریانس مربوط به برخی صفات مرفولوژیک46
جدول2-4 تجزیه واریانس مربوط به ارزیابی دانه گرده 50
جدول3-4 مقایسه میانگین صفات مرفولوژیک و ارزیابی دانه گرده 60
جدول 4-4 تجریه واریانس مربوط به عملکرد و اجزای عملکرد……………………………………………………………………………………………….75..
جدول 5-4 مقایسه میانگین صفات عملکرد و اجزای عملکرد 76
جدول6-4 همبستگی صفات مورفولوژیک، عملکرد و اجزای عملکرد 78
فهرست اشکال
عنوانصفحه
شکل 1-3 نقشه کلی طرح آزمایشی38
شکل 1-4 مقایسه میانگین تعداد شاخه فرعی گل‎تاجی در هیبریدهای ذرت46
شکل 2-4 مقایسه میانگین طول شاخه اصلی گل‎تاجی در تاریخ کاشت‎های مختلف47
شکل 3-4مقایسه میانگین طول بلال در هیبریدهای مختلف48
شکل 4-4 اثر متقابل تاریخ کاشت و هیبرید بر طول بلال49
شکل 5-4مقایسه میانگین وزن دانه گرده در تاریخ کاشت‎های مختلف50
شکل6-4 مقایسه میانگین وزن دانه گرده در هیبریدهای مختلف 51
شکل 7-4 اثر متقابل تاریخ کاشت و هیبرید بر وزن دانه گرده51
شکل 8-4 مقایسه میانگین زندهمانی دانه گرده در تاریخ های کاشت مختلف 54
شکل 9-4 مقایسه میانگین زندهمانی دانه گرده در هیبریدهای مختلف 54
شکل 10-4 اثر متقابل تاریخ کاشت و هیبرید بر زندهمانی دانه گرده 55
شکل11-4 مقایسه میانگین کچلی بلال در تاریخ کاشت‎های مختلف56
شکل 12-4 مقایسه میانگین کچلی بلال در هیبریدهای مختلف56
شکل 13-4 اثر متقابل تاریخ کاشت و هیبرید بر کچلی بلال 57
شکل 14-4 مقایسه میانگین تعداد ردیف دانه در بلال در هیبریدهای ذرت59
شکل15-4مقایسه میانگین تعداددانه در ردیف بلال در تاریخ کاشت‎های مختلف62
شکل 16-4 مقایسه میانگین تعداد دانه در ردیف بلال در هیبریدهای ذرت63
شکل 17-4 اثر متقابل تاریخ کاشت و هیبرید بر تعداد دانه در ردیف بلال 63
شکل18-4 مقایسه میانگین تعداددانه در بلال در تاریخ کاشت‎های مختلف65
شکل 19-4مقایسه میانگین تعداد دانه در بلال در هیبریدهای ذرت65
شکل 20-4 اثر متقابل تاریخ کاشت و هیبرید بر تعداد دانه بلال66
شکل 21-4مقایسه میانگین وزن هزاردانه در تاریخ کاشت‎های مختلف67
شکل 22-4 مقایسه میانگین وزن هزاردانه در هیبریدهای ذرت68
شکل 23-4 اثر متقابل تاریخ کاشت و هیبرید بر وزن هزاردانه68
شکل 24-4مقایسه میانگین عملکرد دانه در تاریخ کاشت‎های مختلف70
شکل 25-4- مقایسه میانگین عملکرد دانه در هیبریدهای ذرت71
شکل 26-4 اثر متقابل تاریخ کاشت و هیبرید بر عملکرد دانه71
شکل 27-4- مقایسه میانگین عملکرد بیولوژیک در تاریخ کاشت‎های مختلف73
شکل 28-4- مقایسه میانگین عملکرد بیولوژیک در هیبریدهای متفاوت73
شکل 29-4 اثر متقابل تاریخ کاشت و هیبرید بر عملکرد بیولوژیک 74
شکل 30-4 مقایسه میانگین شاخص برداشت در تاریخ کاشت‎های مختلف…………………………………………………………………….. 75
شکل 31-4- مقایسه میانگین شاخص برداشت در هیبریدهای متفاوت75
فصل اول
مقدمه
فصل اول
مقدمه
طبق آمار فائو در سال 2015 در حال حاضر 805 میلیون انسان گرسنه در جهان وجود دارد و جمعیت جهان تا سال 2050 به نه میلیارد نفر خواهد رسید. به گفته کارشناسان این سازمان باید تولید غذا به بالای 60 درصد برسد تا بتواند جوابگوی این افزایش جمعیت باشد. بنابراین کشاورزی در عصر حاضر یکی از مهمترین مولفههای امنیت ملی و غذایی کشورهای توسعه یافته بوده و در عین حال حیاتیترین عامل اقتصادی برای کشورهای در حال توسعه به شمار میآید. افزایش عملکرد گیاهان زراعی یکی از اهداف مهم و ضروری جامعه امروزی برای هماهنگی با افزایش جمعیت جهان است. عوامل محیطی و پتانسیل ژنتیکی گیاه از عوامل مهم و تعیینکننده عملکرد اقتصادی هر گیاه زراعی محسوب می‎شود. یکی از مهمترین عوامل محیطی موثر بر رشد و نمو گیاه زراعی ذرت شرایط دمایی و درجه حرارت است.
ذرت یکی از چهار غلهای است که 60 درصد انرژی غذایی از آن گرفته میشود (2015،FAO). در جهان امروز، ذرت به علت اهمیت فوقالعاده زیادی که در تأمین غذای دام‎ها و پرندگان و مصارف دارویی و صنعتی دارد، نسبت به افزایش سطح زیرکشت و همچنین بهبود تکنیک زراعت آن اقدامات اساسی به عمل آمده و در بیشتر کشورهای جهان که دارای شرایط آب و هوایی مناسب برای رشد این گیاه می‎باشند، محصول قابل توجهی تولید می‎نماید.
عوامل دیگری که باعث گردیده تا این گیاه به مقدار بسیار زیادی گسترش یابد عبارتند از:
1- مقاومت مطلوب نسبی به خشکی و ورس
2- عملکرد زیاد آن در هکتار نسبت به سایر محصولات
3- امکان قرار گرفتن این گیاه در تناوب‎های مختلف با گیاهان و آب و هوای گوناگون
4- قابلیت مکانیزاسیون کامل در مراحل مختلف کاشت، داشت و برداشت
ذرت یکی از محصولات مهم زراعی است که به تنش‎های محیطی نسبتاً حساس است. از طرفی نیاز به این محصول استراتژیک بسیار بالاست و ضروری است در ارتباط با افزایش تحمل این گیاه زراعی به تنش‎های محیطی راهکارهای به‎زراعی و به‎نژادی اندیشیده شود.
1-1 ضرورت و اهمیت موضوع
طبق آمار وزارت کشاورزی در سال زراعي 92- 1391 ، سطح ذرت دانهاي كشور حدود 290 هزار هكتار برآورد شده كه سهم اراضی آبی 9/99 درصد و بقيه بهصورت کشت ديم میباشد.
استان خوزستان با سهم2/38 درصد از کل سطح برداشت ذرت دانهاي بيشترين سطح این محصول را دارا میباشد. استانهاي: فارس با سهم 8/13 درصد، كرمانشاه با سهم 6/9 درصد ، جنوب استان کرمان با سهم 4/7درصد ، کرمان با سهم 7/5 درصد و اردبیل با سهم 5 درصد به ترتيب ، مقامهاي دوم تا ششم را بهخود اختصاص دادهاند. شش استان مزبور جمعاً 6/79 درصد سهم از برداشت اراضي ذرت دانه‌اي در كشور را دارا هستند. کمترین سطح ذرت دانهای کشور با 9 هکتار متعلق به استان خراسان جنوبی میباشد.
میزان توليد ذرت دانهاي در كشور حدود 9/1 ميليون تن برآورد شده كه 98/99 درصد آن از اراضي کشت آبي بهدست آمده است. بيشترين میزان توليد ذرت دانهاي كشور با 37.6 درصد به استان خوزستان تعلق دارد و استانهاي: فارس با سهم 16 درصد، كرمانشاه با سهم 12.2 درصد، جنوب استان کرمان با سهم 6.8 درصد ، كرمان با سهم 4.5 درصد و قزوین با سهم 4.5 درصد در توليد ذرت دانهاي كشور بهترتيب رتبههاي دوم تا ششم را بهخود اختـصاص دادهاند و شش استان مزبور جمعاً 80.6 درصد از توليد ذرت دانهاي كشور را دارا هستند. کمترین میزان تولید ذرت دانهای کشور با 26 تن متعلق به استان خراسان جنوبی میباشد.
عملکرد ذرت دانهاي كشور در اراضي آبي 7199.2 كيلوگرم در هکتار و در اراضي ديم 2379.4 كيلوگرم در هکتار میباشد. استان کهگیلویه و بویراحمد با عملکرد 11725.7 كيلوگرم در هکتار بيشترين عملکرد ذرت دانهای آبی و استان مازندران با عملکرد 1500 كيلوگرم در هکتار کمترین عملکرد ذرت دانهای آبی را در کشور دارا هستند.استان مازندران با عملکرد 2556.3 كيلوگرم در هکتار بيشترين عملکرد ذرت دانهای دیم و استان گیلان با عملکرد 2172.6 كيلوگرم در هکتار کمترین عملکرد ذرت دانهای دیم را در کشور دارا هستند.
دراستان خوزستان، موقعیت اقلیمی مناسب به لحاظ وجود انرژی خورشید فراوانی، اراضی مرغوب و وجود آب کافی باعث شده ذرت به عنوان محصولی استراتژیک که امکان کشت آن در تناوب با سایر گیاهان نظیر گندم وجود دارد. با توجه به اینکه خوزستان از جمله مناطق گرم ایران می‎باشد که با مشکل تنش گرما مواجه است، لذا تحقیق و پژوهش در این زمینه از اهمیت بسزایی برخوردار می‎باشد. یکی از دلایل انجام این مطالعه محدودیت های مرتبط با رقم موجود ذرت (SC704) می‎باشد. این رقم ذرت که در شرایط اقلیمی معتدله اصلاح شده است و علاوه بر حساسیت شدید لاین‎های والد آن به تنش گرما، خود این هیبرید نیز سازگار به شرایط اقلیمی منطقه نمی‎باشد. دلیل روشن آن تفاوت عملکرد دانه این رقم در خوزستان و استانهایی معتدل تر مثل کرمانشاه یا فارس است که در مناطق معتدله ذکر شده میانگین عملکرد مزارع زارعین حدود 30 درصد بالاتر از خوزستان است در سالهای اخیر محققین مرکز تحقیقات کشاورزی صفیآباد برای اصلاح ارقام جدید ذرت اقدام کرده، که اولین نتایج آن تولید هیبریدهایی مانند کارون، مبین، که تحمل نسبی به تنش های خشکی و گرما دارند. همچنین در سالهای اخیر هیبرید های خارجی وارد کشور شدهاند که کشاورزان آنان را مورد استفاده قرار میدهند اما این هیبریدها برای مشخص شدن سازگاری به مناطق مختلف ایران باید مورد آزمایش قرار بگیرند. در هر اقلیم رعایت تاریخ کاشت مناسب برای یک گیاه و همینطور انتخاب مناسب ترین رقم بر اساس شرایط اقلیمی و فرصت دوره رشد گیاه از شاخصهای بسیار مهم در دستیابی به عملکرد مطلوب ذرت محسوب می‎شوند. در استان خوزستان بالا بودن درجه حرارت در زمان گردهافشانی ذرت در کشت های بهاره از عوامل محدود کننده تاریخ کاشت در کشت بهاره شده است. دراین تحقیق تلاش شده است مقایسه هیبریدهای جدید ذرت، مراحل مختلف رشد زایشی ذرت در برابر تنش گرما در کشت بهاره مورد مطالعه قرارگیرد.
امکان کشت ذرت بهاره و تابستانه از جمله عوامل توسعه ی آن در خوزستان می باشد(عزیز کریمی و همکاران،1384). به طوری که بسیاری از کشاورزان علی رغم این که کشت زمستانه ذرت در مناطق جنوبی کشور به تایید مراکز تحقیقاتی نرسیده است، سطوح وسیعی را به کشت ارقام استاندارد مانندSC704 در کشت های زمستانه و بهاره اختصاص می دهند که اغلب با کچلی بلال و کمبود تولید دانه مواجه می گردد . لذا تعیین تاریخ کاشت بهاره برای ارقام مختلف ذرت، به طوری که مجموعه عوامل محیطی حادث درطول مدت رشد و نمو برای سبز شدن، استقرار و بقای گیاه، رسیدن فیزیولوژیک و سایر مراحل رشد و نمو مناسب بوده و هر مرحله از رشد گیاه در شرایط مطلوب خود سپری شده و با شرایط نامساعد محیطی روبرو نگردد،ضروری است. تاریخ کاشتی مناسب است که منجر به حداکثر عملکرد گردد و با مشکل داشت و برداشت و آفات و بیماری ها مواجه نشود. یکی از تنش هایی که در تاریخ کاشت بهاره ذرت با آن مواجه می شود اثر تنش گرما بر دانه های گرده و تلقیح آنها است ، لذا هدف اصلی این مطالعه یافتن متحمل‌ترين رقم از ارقام جدید در کشت بهاره میباشد، زیرا با توجه به اینکه ورود رقم سینگل کراس 704 به سال 1346 برمی گردد و این رقم دیررس(125 روز دوره رشد) می باشد،، در کشت بهاره زمان گرده افشانی آن به دماهای بالا برخورد میکند از طرفی ذرت گیاهی حساس به سرمای فصل زمستان میباشد بنابراین گزینش و معرفی ارقامی که بتواند در تاریخ کشت مناسب در کشت بهاره قرار گیرد و زمان گردهافشانی آن به دماهای بالا برخورد نکند ضرورت تام دارد در این راستا تحقیق حاضر با پرسش ها و اهداف زیر طراحی و اجرا گردد.
1-2-1 پرسش های تحقیق
1- آیا هیبریدهای جدیدذرت در کشت بهاره نسبت به ارقام قدیمیتر واکنش بهتری نشان میدهند؟
2- آیا عمل تلقیح در تاریخ های کاشت دیر هنگام به علت برخورد گرده‌افشانی با دمای بالا، و کچلی بلال در مزرعه را افزایش می‌دهد؟
2-2-1 اهداف اصلی
1- بررسی امکان جایگزین نمودن هیبریدهای جدید به جای هیبرید 704 در منطقه خوزستان در کشت بهاره
2- بررسی اثر تاریخ کاشت بر مراحل رشد وخصوصیات فنولوژیکی از جمله مراحل زایشی، گرده افشانی و تلقیح ارقام مورد بررسی در شرایط آب وهوایی خوزستان
3- تعیین بهترین تاریخ کاشت برای هیبریدهای مورد بررسی
4- بررسی سطوح مختلف تاریخ کاشت بر روند گرده افشانی، تلقیح، رشد دانه، عملکرد واجزای عملکرد گیاه ذرت در شرایط آب و هوایی اهواز
فصل دوم
مروری بر پژوهش ها
فصل دوم
بررسی منابع
1-2 کلیات ذرت
1-1-2 اهمیت ذرت
ذرت با نام علمی (Zea mayz L.) از جمله مهم ترین غلات میباشد و سطح زیر کشت زیادی را به دلیل تطابق آن با شرایط گوناگون اقلیمی به خود اختصاص داده است و به همین جهت جزء عمدهترین محصولات زراعی مناطق معتدلهی گرم و نیمهگرمسیری بهشمار میرود. هیبریدهای ذرت مورد استفاده در کشاورزی شامل هیبریدهای سینگل کراس1 یا هیبریدهای ساده که از تلاقی دو لاین به دست میآیند و هیبریدهای مضاعف2 که از تلاقی دو هیبرید سینگل کراس به دست میآید و همچنین هیبریدهای تری وی کراس که از تلاقی یک لاین خالص و یک سینگل کراس به دست میآید. 1
هیبریدهای سینگل کراس نسبت به سایر هیبریدها پروتئین بارورتر و یکنواخت تر و در نتیجه عملکرد بیشتری دارند (نورمحمدی و همکاران،1380) . با این وجود برتری هیبریدها از نظر تولید بالقوه زمانی صادق است که شرایط محیطی مناسب باشد.
اگر گیاه ذرت در شرایط نامساعد کشت شود، هیبریدها از واریته های سازگار معمولی، کم تولیدتر و سینگل کراسها و دابلکراسها نامطلوبتر خواهند بود، زیرا اگر گردهافشانی با شرایط نامساعد محیطی مثل بادهای گرم و کمبود رطوبت خاک مقارن گردد یکنواختی سینگل کراسها و دابل کراسها یک نقطه ضعف خواهد بود (بلونس و ادمیدز1،1993).
2-2-2 بوم شناسی ذرت
ذرت دانهای در محدوده 42 درجهی عرض جنوبی تا 53 درجه عرض شمالی کشت می شود درعین حال تولید ذرت علوفهای در خارج از این محدوده امکان پذیر است. این گیاه تا ارتفاع 3000 متری از سطح دریا رشد میکند و دمای محیط عامل محدود کننده رشد آن محسوب میشود (سیادت 1386). دمای محیط در زمان رشد گرده، عامل تعیین کنندهی تلقیح مادگی ذرت بوده و در صورتی که دما بالاتر از 35 درجهی سانتیگراد باشد، دانه های گرده ذرت در مدت زمان کوتاهی (1-2ساعت) قدرت حیات خود را از دست میدهند. مجموع نیاز حرارتی در ارقام ذرت با یکدیگر متفاوت است به نحوی که در ارقام زودرس که دوره رشد آنها کوتاهتر است بین 1500 تا 1800 درجه- روز رشد تجمعی و در مورد ارقام دیررس و خیلی دیررس حدود 2240 تا 2300 درجه- روز رشد تجمعی می باشد. به طور کلی نیاز حرارت تجمعی ذرت دانهای رقم 704SC در منطقه شمال خوزستان جهت رسیدن به مراحل هشت برگی، دوازده برگی، ظهور ابریشم،ظهور کاکل گلهای نر، گردهافشانی، شروع رشد خطی دانه و رسیدگی فیزیولوژیک به ترتیب 385،743، 1039،1200،1411،1956، درجه روز رشد از زمان کاشت نیاز میباشد. 2

2-2 اثر درجه حرارت بر مراحل رشد ذرت
معمولاً در یک دامنه مطلوب دمایی با افزایش دما رشد گیاهان بیشتر می‎شود به شرطی که دیگر عوامل محیطی مانند نور، آب و مواد غذایی محدود کننده نباشد. مناسبترین درجه حرارت در طول دوره رشد ذرت حدود 35-20 درجه سانتی‎گراد است . الیس و سومرفیلد1 (1985) با بررسی تغییرات درجه حرارت از زمان کاشت تا ظهور گل‎تاجی در ذرت، گزارش نمودند که عکس العمل ارقام ذرت با تغیرات درجه حرارت در مراحل مختلف رشد، متفاوت است. ویلهلم23 و همکاران (1999) گزارش نمودند که واکنش ارقام مختلف ذرت به درجه حرارت بالا در مرحله پر شدن دانه ‎یکسان نیست.
لافیت و ادمیز3 (1997) در یک آزمایش مقایسه‎ای تحمل هیبریدهای جدید ذرت را در دمای 13تا 28 درجه سانتی‎گراد ارزیابی کردند. براساس گزارش ایشان تفاوت بین ارقام اصلاح شده برای مناطق گرم با سایر ارقام به خوبی محرز بود و هیبریدهای ذرت از نظر اثرات مستقیم درجه حرارت بر روی تقسیم ماده خشک، تعداد دانه در بلال و وزن هزار دانه تفاوتهای قابل ملاحظه‎ای با هم داشتند.
تولنار4 (2000) مشاهده کرد که منحنی تجمعی ماده خشک ذرت در مرحله 12 برگی نسبت به حرارت به صورت خطی می‎شود و دمای مطلوب تقریباً 19 درجه سانتیگراد می‎باشد. چیک و جونز5 (1994) گزارش نمودند اپتیمم درجه حرارت برای پر شدن دانه در ذرت حدود 5/22 تا 27 درجه سانتی‎گراد است. دانکن و هسکت6 (1968) مشاهده کردند، میزان فتوسنتز برگ ذرت در حد فاصل دمای 15 تا 31 درجه سانتی‎گراد به میزان زیادی افزایش می‎یابد.
بونهم و همکاران1 (1991) اظهار داشتند که پاسخ ذرت به فتوپریود در مناطق گرمسیری بیشتر از مناطق معتدل است. بطور طبیعی در صورتی که درجه حرارت در زمان گرده‎افشانی از 35 درجه سانتی‎گراد بالاتر برود، عمل لقاح به خوبی انجام نخواهد شد. هاشمی دزفولی و هربرت (1996) گزارش نمودند که علت کاهش تعداد دانه در بلال و تعداد دانه در هر ردیف بلال، مربوط به طولانی شدن فاصله بین گرده‎دهی و ظهور کاکل ذرت است.به نظر شوپر و همکاران2 (2000)، دمای بالا در روز قبل از شکوفایی، توانایی زیست دانه‎های گرده را به شدت کاهش می‎دهد و ژنوتیپ‎ها از نظر پاسخ به شرایط محیطی از جمله دما متفاوت بوده و برخی تحمل بیشتری نسبت به تنش‎های دمایی نشان می‎دهند.
فراوانی (1373) آنالیزهای رشد ارقام ذرت را بر اساس شاخص حرارتی درجه روز (GDD) گزارش نمود مناسب‎ترین درجه حرارت در طول دوره رشد ذرت حدود 20 تا 30 درجه سانتی‎گراد می‎باشد.
کوماری و جونیز3 (2001) با بررسی اثر درجه حرارت بالا در دورة تقسیم سلولی بر ارقام ذرت دریافتند که در مرحله پر شدن دانه بعضی از ارقام نسبت به دیگر ارقام ذرت تحمل بیشتری به درجه حرارت بالا دارند. این محققین نتیجه گرفتند که تحمل ذرت به افزایش درجه حرارت مبنای فیزیولوژیک دارد. چیک و جونز 4(1994) گزارش نمودند، محدوده حرارتی حداقل، مطلوب و حداکثر برای فتوسنتز و رشد گیاهانC4 به ترتیب 5 تا 10 ، 35 تا 45 و 45 تا 60 درجه سانتی‎گراد است ، افزایش درجه حرارت به بیش از 35 درجه سانتی‎گراد موجب افزایش معنی‎دار سقط دانه‎ها بعد از لقاح می‎شود و تعداد دانه رشد یافته 35 تا 40 درصد کاهش می‎یابد.4
برزگری به نقل از وسیتونکوس (1981) گزارش داد که درجه حرارت زیاد و رطوبت نسبی کم در هنگام گرده‎افشانی اثرات سوئی بر لقاح و تشکیل دانه ذرت دارد. داش5 (1992) گزارش نمود، اگر در مرحله لقاح درجه
حرارت به مدت 5 روز متوالی 32 درجه سانتی‎گراد باشد، عملکرد دانه براساس شرایط منطقه 10 تا 60 درصد کاهش می‎یابد.
3-2 تأثیر تنش خشکی ناشی از گرما بر عملکرد و اجزای عملکرد
اثرات زیان آور خشکی، به طور کلی در سلول‎ها و بافت‎هایی که در مراحل رشد و توسعه سریع هستند بیشتر مشخص است. از نظر مقدار و کیفیت محصول قابل برداشت، بعضی از دوره‎های رشد گیاهان، بیشترین حساسیت را نسبت به تنش آب دارند. به عنوان مثال، تنش آب در زمان گرده‎افشانی ذرت باعث لقاح مقدار کمی از تخمک‎ها شده و یا هیچ یک از آن‎ها تلقیح نمی‎شوند و در نتیجه بلال ذرت بدون دانه می‎ماند (سرمدنیا 1368). به طوری که تنش آب در زمانی که 50 درصد ابریشم‎ها ظاهر شده‎اند عملکرد را به میزان 80 درصد کاهش داده و همچنین بر روی اندازه بذر نیز تأثیر گذار بود (ماکوس1 و همکاران1980).
تنش ناشی از خشکی در دوره گل‎دهی منجر به کاهش 40 تا 85 درصد عملکرد دانه، افزایش فاصله بین 50 درصد گرده‎دهی تا 50 درصد کاکل‎دهی2 ، ناقص شدن بلال، سقط دانه، پیچش برگ و تشدید پیری برگ شده است. موس و دانوی3 (1972) معتقدند که تنش خشکی قبل از کاکل‎دهی می‎تواند تعداد دانه را به دلیل زیاد شدن تعداد گامتوفیت‎های عقیم، ناشی از کمبود هیدرات کربن، کاهش دهد. با این حال، به نظر ‎نسمیت و ریچی4 (1992) در ذرت دانه‎ای مرحله قبل از گرده‎افشانی حساسترین مرحله نسبت به کمبود رطوبت می‎باشد.
کلاسن و شاو5 (1970) عقیده دارند که رژیم رطوبت مناسب در دوره قبل از ظهور کاکل، نه تنها برای رشد ساختارهای رویشی، که بعداً ظرفیت تولید ماده خشک گیاه را تعیین می‎کنند بلکه برای نمو اندام‎های زایشی، نیز حائز اهمیت است.
5
آنها همچنین معتقدند که در گیاه ذرت مرحله گرده‎افشانی و دو هفته پس از آن حساسترین دوره این گیاه نسبت به تنش آب می‎باشد. در طی این مدت در بین اجزاء عملکرد تعداد دانه‎ها در بلال به شدت کاهش می‎یابد. سه هفته پس از گرده‎افشانی، تنش آب دیگر تأثیری بر تعداد دانه‎های هر بلال نمی‎گذارد لیکن وزن دانه‎ها را کاهش می‎دهد.
شوسلر و وستگیت 1(1991) معتقدند که تنش خشکی در طی گل‎دهی اوایل نمو دانه، تعداد دانه در بلال ذرت را کاهش می‎دهد، تلفات دانه می‎تواند ناشی از عدم همزمانی نمو گلها، نمو غیر عادی کیسه جنینی قبل از ظهور کاکل و عدم نمو دانه پس از گرده‎افشانی و باروری باشد.
معمولاً حداکثر کاهش در تعداد دانه هنگام بروز تنش رطوبتی در زمان گرده‎افشانی و مرحله پر شدن دانه اتفاق می‎افتد کلاسن و شاو 2(1970). این نتیجه توسط موس3 (1971) و جانسون و همکاران 4(1982)تایید شد.
شوسلر و وستگیت5 (1991) اظهار داشتند تنش خشکی در مرحله گرده‎افشانی باعث کاهش آهنگ تجمع ماده خشک در برگها، ساقه و بلال شده و تجمع ماده خشک در بلال با شدت بیشتری باز داشته‎اند. اکثر تحقیقات حاکی از آن است که کمبود آب در زمان ظهور گل‎تاجی و کاکل‎دهی باعث بیشترین کاهش در عملکرد می‎شود. تنش آب تا قبل از ظهور گل‎تاجی عملکرد دانه را تا 25 درصد، در زمان کاکل 0 تا 50 و بعد از کاکل‎دهی تا 21 درصد کاهش می‎دهد. البته طول دوره تنش نیز اهمیت دارد. زمانی که تنش خشکی از زمان کاکل‎دهی تا سه هفته بعد از گرده‎افشانی ادامه یافت فتوسنتز برای تیمار تنش متوسط 50 درصد و در تنش شدید خشکی 100 کاهش یافت. همچنین تحت شرایط متوسط تعداد دانه در هر بلال در مقایسه با تیمار شاهد به ترتیب به میزان 48 و در تنش شدید 99 درصد کاهش یافت وستگیت و بویر6،1985گزارش دادند پتانسیل کم آب در زمان ظهور کاکل در اوایل یا اواسط پر شدن دانه باعث کاهش وزن اندام های هوائی شد. تنش خشکی در مراحل اولیه رشد دانه با کاهش تعداد دانه در هر بلال باعث کاهش پتانسیل عملکرد دانه ذرت می‎گردد(شوسلر و وسگیت7،1991).
6
دنمید و شاو1 (1962) در آزمایشی برای بررسی تنش رطوبتی خاک در مراحل مختلف رشد بر روی نمو و عملکرد ذرت، چنین نتیجه گرفتند که تنش رطوبتی قبل از کاکل‎ها در حدود 25% در مراحل ظهور کاکل 50 درصد و بعد از ظهور کاکل 21 درصد از عملکرد دانه را کاهش می‎دهد.کمبود آب در طول دوره گل‎دهی به طور عمده تعداد دانه را تحت تأثیر قرار می‎دهد در صورتی که کمبود آب بعد از گرده‎افشانی عمدتاً اندازه دانه را کاهش می‎دهد. این کاهش ممکن است به دلیل کاهش در تعداد سلولهای آندوسپرم می‎باشد. زیرا که کمبود آب ممکن است از تقسیم سلول‎های آندوسپرم ممانعت نموده و باعث کاهش ظرفیت مخزن شود (جونز و همکاران2، 1985).
برخی مطالعات نشان دادهاند که کاهش پتانسیل آب در ذرت در مراحل قبل از گرده‎افشانی ممکن است به تشکیل گل‎های عقیم منجر شود و یا ظهور ابریشم‎ها را به تعویق انداخته و از تولید گل‎های بارور جلوگیری شود. فرآیند رشد و نمو در ذرت نسبت به کمبود آب در طول گرده‎افشانی حساس است اما با پیشرفت مراحل تولید این حساسیت کاهش می‎یابد (وستگیت3، 1985). تحقیقات انجام شده بیانگر این امر است که کمبود آب در طول مرحله گرده‎افشانی، بر روند اولیه تکامل گل‎های مادگی اثر می‎گذارد. زمانی که گرده‎افشانی در پتانسیل آب پایین اتفاق میافتد، سلول‎های تخمک تشکیل می‎شوند، اما روند توسعه آن‎ها بعد از مدت کوتاهی متوقف می‎شود. کاهش توسعه و نمو نتیجه اثر مستقیم کاهش پتانسیل آب ابریشم نیست، چرا که از دست دادن آب بافت‎های قبل از گرده‎افشانی اتفاق افتاده است (وستگیت4، 1986).
ادمیدز5و همکاران (1993) بیان کردند که اگر کمبود سبب آسیب به گل‎دهی گردد، عموماً پدیده تأخیر کاکل‎دهی در ذرت مشاهده می‎شود و فاصله زمانی بین ظهور گل آذین نر و ماده را افزایش می‎دهد به علاوه کمبود آب به شدت از طویل شدن کاکل در گیاه جلوگیری می‎کند و این ممانعت می‎تواند به کاهش شدید عملکرد دانه منجر شود.7هر چه تنشی در مرحله اول کاکل و بعد از آن افزایش یابد به همان میزان تشکیل دانه کاهش مییابد
زیرا با کاهش پتانسیل آب، رشد لوله گرده در تارهای ابریشمی با مشکل مواجه شده و دیرتر به تخمک میرسد و این سبب عدم باروری کلی یا جزیی تخمدان ها در بلال میشود (باستی و وستگیت1، 1993).
وستگیت2 (1986) و گرانت3 و همکاران (1989) معتقدند، زمانی که ذرت در معرض کمبود آب قرار می‎گیرد اگر این کمبود در مرحله روشی اعمال شود گیاه سعی می‎کند دوره رویشی را کوتاه‎تر نماید. در این شرایط گل آذین نر زودتر ولی ابریشم دیرتر از حالت معمولی ظاهر می‎شود. به علاوه دانه گرده به علت کمی رطوبت در ابریشم‎ها نمی‎تواند به خوبی تندش نموده و یا با رشد آن در طول متوقف شده و باروری کامل نمی‎شود. به طوری که بلال‎هایی با نوک عاری از دانه‎بندی و غیر یکنواخت به وجود می‎آید. اگر کمبود آب شدید باشد هیچ یک از دانه‎های گرده به تخمک نرسیده و بلال بدون تشکیل دانه باقی می‎ماند.
4-2- سازگاري و تحمل به تنش گرما
يكي از صفات مهم براي گزينش لاين‎ها و يا هيبريدهاي ذرت در شرايط تنش، كوتاه بودن فاصله زماني بين ظهور اندام‎هاي زايشي، گل تاجي و ابريشم مادگي‌مي‎باشد و هر چه اين فاصله كوتاهتر باشد، مطلوبتر است (نورمحمدی و همکاران،1380).
كامارا 4و همكاران (2001) با مقايسه هيبريدهاي جديد اصلاح شده و جمعيت‎هاي آزاد گردهافشان اصلاح شده از نظر تحمل به تنش خشكي ملاحظه نمودند هيبريدها و جمعيت‎ها از نظر تحمل به تنش خشكي در مورد كليه اجزا عملكرد اختلاف بسياري داشتند ولي هيبريدهاي اصلاح شده تحمل بيشتري داشتند. آب غالباً ‌رشد و نمو گياه را كنترل مي‎كند. لویت(1988) اظهار داشت عكس العمل گياه در برابر تنش آب با فعاليت متابوليكي، ‌مورفولوژي، مرحله‎ی رشد و عملكرد بالقوه‎ی گياه در ارتباط ‌مي‎باشد. مقاومت به خشكي به توان توليد مثلي، زندهماندن و عملكرد اقتصادي يك گونه گياهي در شرايط محدوديت آبي گفته مي‎شود..8
در حالت گريز از خشكي گياه با داشتن خصوصيات رشدي خاصي از خشكي مي‎گريزد و دوره‎ی زندگي خود را در زماني كه آب به اندازه مطلوب در دسترس آن است تكميل مي‎كند در اين رابطه ميتوان با تنظيم تاريخ كاشت اجازه گريز از خشكي را برای ژنوتيپهاي زودرس فراهم نمود (لویت،1998).9
مكانيسم‎هاي سازگاري و تحمل به خشكي را می توان به سه گروه زیر تقسیم کرد:
الف؛ تحمل: 1- تحمل زیاد به صدمات متابولیک، صدمات شکلپذیر و تحمل اجزاء مختلف سلولی (کاهش تولید آنزیم و غیره) ، 2-تخفیف تنش از طریق حفظ پتانسیل زیاد آب، مقاومت به آب زدایی و ذخیره، انتقال و تقسیم بهتر کربوهیدرات ها
ب؛ فرار : 1-ارقام زودرس ، 2- مراحل رشدی کوتاه‎تر
ج؛ اجتناب : 1- بهبود جذب آب از طریق ایجاد ریشه‎های عمیق، نسبت زیاد ریشه به تاج و افزایش پتانسیل اسمزی گیاه، 2- ذخیره کردن آب از طریق زود بستن روزنه ها، افزایش کارایی فتوسنتز، کاهش تعرق کوتیکول، تشکیل یک لایه چربی روی برگ، کاهش سطح برگ، تغییر مورفولوژی برگ.
5-2 تأثیر تاریخ کاشت بر عملکرد ذرت
هاشمی دزفولی (1373) گزارش نمود که کاشت نابهنگام ذرت، در مراحل قبل یا حین گل‎دهی ذرت می‎تواند بدون آنکه ماده خشک کل را تغییر دهد، با مختل کردن گرده‎افشانی و در نتیجه تولید بلال‎های عقیم باعث کاهش شاخص برداشت شود. سیادت و شایگان (1373) گزارش کردند که کاشت ذرت در خوزستان در دو فصل زمستان و تابستان انجام می‎گیرد. زمان مناسب کشت زمستان دهه اول اسفند ماه جهت ارقام زودرس و در تابستان از 25 مرداد ماه بسته به نوع هیبرید می‎باشد. کریمی و عزیزی (1373) گزارش کرد که تاریخ کاشت مناسب باعث حداکثر بهره‎برداری از فصل زراعی و در نهایت رسیدن به رشد مطلوب و حداکثر عملکرد خواهد شد که برای هر رقم با توجه به فصل و هدف کاشت تعیین می‎شود.
به اظهار بسیاری از محققین تغییر در تاریخ کاشت، فنولوژی و درجه روز رشد را تحت تأثیر قرار داده و میزان تولید ماده‎ی خشک را نیز تغییر می‎دهد.
سیادت (1369) گزارش داد که مهمترین عوامل موثر حداکثر تولید عملکرد دانه در زراعت ذرت انتخاب تاریخ مناسب کاشت و تراکم مطلوب با توجه به شرایط اقلیمی هر منطقه است.
برودان و اگلی1 (2003) تنش در مرحله پر شدن دانه می‎تواند از طریق کاهش وزن دانه باعث افت شدید عملکرد گردد. سیادت و شایگان (1372) آزمایشی به منظور بررسی و تعیین تاریخ کاشت بر روی هیبریدهای 370، A46 و Sc704 در کشت تابستانهی خوزستان اجراء و گزارش نمودند که هیبرید دیرس Sc704 در کلیه تاریخ‎های کاشت نسبت به هیبریدهای زودرس 370 و A 46 برتری معنی‎داری داشته است.
کوچکی و همکاران (1375) گزارش دادند که ذرت در بهار دیرتر از غلات دانه ریز کشت می‎شود زیرا این گیاه به یخبندان حساس است و در هوای سرد رشد نمی‎کند. به طور کلی زمانی که درجه حرارت در عمق 5 سانتی متری به 10 درجه سانتیگراد می‎رسد بهترین زمان کاشت می‎باشد. مودب شبستری و مجتهدی (1369) اظهار داشتند که در شش رقم با سه تاریخ کاشت، دوره پر شدن دانه به طور متوسط برای دیرترین تاریخ کاشت ب که بالاترین میانگین دما طی پر شدن دانه را داشت شش روز بیشتر بود.
کامارا و همکاران2(2009) در تحقیقی که اثر تاریخ کاشت را بر روی سه رقم ذرت مورد بررسی قرار دادند گزارش نمودند که تأخیر در کشت باعث افزایش روز تا گل‎دهی و فاصله بین ظهور گل آذین نر و ماده می‎گردد. هم چنین باعث کاهش در ماده خشک تولیدی، عملکرد و اجزای عملکرد می‎شود.
مختارپور و فیض بخش (1388) اظهار داشتند که ارتفاع بوته، قطر ساقه، عملکرد سیلویی، وزن بلال، درجه روز رشد (GDD) تا بلال دهی و تا برداشت تحت تأثیر معنی‎دار تاریخ کاشت قرار دارد. همچنین عنوان نمودند که طول و قطر بلال تحت تأثیر معنی‎دار تاریخ کاشت قرار ندارند.
10دانگان3(1975) ضمن بررسی اثر تاریخ کاشت بر عملکرد و سایر خصوصیات ارقام زودرس، متوسطرس و دیررس ذرت به این نتیجه رسید که ارقام زودرس و متوسطرس در تاریخ کاشت اول (نیمه فروردین ماه) به دلیل عدم همزمانی مراحل گل‎دهی با درجه حرارت زیاد بالاترین عملکرد را داشتند.
گوپتا1 (1985) با بررسی اثر تاریخ کاشت بر روی عملکرد ذرت گزارش نمود که در مناطق گرمسیر تاریخ کاشت بر میزان بحرانی محصول موثر است به طوری که یک روز تأخیر باعث کاهش 190 کیلوگرم ذرت در هکتار می‎شود.جش و آرچر2(2005) گزارش نمودند که یکی از تکنیک‎هایی که در کاشت زود هنگام ذرت در بهار مورد استفاده قرار می‎گیرد، استفاده از بذور دارای پوشش پلیمری می‎باشد. که میتوان 2 تا 4 هفته ذرت را زودتر از موقع کاشت و خطر کاهش عملکرد را در تاریخ‎های کاشت دیر، جبران نمود. به علاوه اینکه گیاه دارای انعطاف پذیری بیشتری برای دریافت نهاده‎ها دارد و باید دقت شود در کاشت زود هنگام بهاره رطوبت خاک خیلی بالا نباشد که باعث خرابی ساختمان خاک می‎شود.
خان3 و همکاران (2002) از پاکستان گزارش نمودند که تعداد روزهای بعد از کاشت ذرت در تاریخ 2 ماه می (12 فروردین) تا رسیدن به 50 درصد کاکل‎دهی 94 روز بود. و این در حالی که با تأخیر در کاشت 13 ژوئن (23 خرداد) تعداد روز تا کاکل‎دهی 71 روز بود. تعداد روز از تاریخ کاشت اول تا رسیدگی 132 روز و در تاریخ آخر به 105 روز تقلیل پیدا کرد. با تأخیر در تاریخ کاشت تعداد ردیف در بلال و تعداد دانه در ردیف کاهش یافت به طوری که 16 ردیف در بلال، 36 دانه در ردیف و 24 گرم وزن صد دانه از تاریخ کاشت اول به 14 ردیف در بلال، 28 دانه در ردیف و 12 گرم وزن صد دانه در تاریخ کاشت آخر تقلیل پیدا کرد.
کانتارو4 و همکاران (2000) گزارش کردند که با تأخیر در تاریخ کاشت تعداد بلال در گیاه و تعداد دانه در بلال در کاهش و نهایتاً عملکرد تقلیل پیدا می‎کند. عبدالرحمن و همکاران (2001) از شمال سودان، بیشترین عملکرد دانه را 4492 کیلوگرم در هکتار از رقم هادیبیدر تاریخ کاشت 10 مهر و کمترین عملکرد دانه ذرت را از رقم موجتاماس -45در تاریخ کاشت دهم آذر به میزان 2348 کیلوگرم در هکتار گزارش کردند.11
نجفی نیا (1381) گزارش نمود در منطقه گرمسیر ارزوئیه که در بین تاریخ‎های کاشت از 14 بهمن تا 26 اسفند اختلافی از نظر آماری در عملکرد ذرت دیده نشد، ولی بین ارقام مورد مقایسه اختلاف مشاهده گردید به طوری که بالاترین عملکرد دانه از رقم 720 به میزان 5/11 تن در هکتار که نسبت به هیبرید 704 و تری وی کراس 647 برتری نشان داد.
استخر (1381) از منطقه فارس گزارش نمود بالاترین عملکرد دانه ذرت هیبرید کرج 700 با تولید 51/14 تن در هکتار نسبت به سایر هیبریدهای مورد مقایسه برتری نشان داد.
همچنین افشارمنش (1383) در یک مقایسه ارقام هیبریدهای دیررس در کشت تابستانه بالاترین عملکرد ذرت را از ارقام 720 و کرج 700 گزارش نمود.
تمدن رستگار (1386) گزارش نمود که تاریخهای کاشت‎ مختلف اثر معنی‎داری از نظر آماری روی عملکرد دانه که بهترین تاریخ کاشت با عملکرد 2/12 تن در هکتار در تاریخ کاشت 5 اردیبهشت بدست آمده و در تاریخ‎های 20 اردیبهشت، 4 خرداد و 19 خرداد به ترتیب 2/10، 1/37 و 38 درصد کمتر از آن تولید کردند. همچنین تاریخ‎های کاشت مختلف از نظر تعداد دانه در ردیف، تعداد کل دانه در بلال، طول بلال، وزن هزار دانه، وزن چوب بلال و قطر ساقه از نظر آماری اختلاف معنی داری داشتند ولی تعداد ردیف بلال، ارتفاع گیاه و طول میانگره و قطر چوب بلال از نظر آماری معنی‎دار نشدند و تحت تأثیر تاریخ کاشت قرار نگرفتند. مطالعات ابراهیمی (1376) در منطقه کوهدشت لرستان نشان داد که تعداد دانه در ردیف، تعداد دانه در بلال و عملکرد تحت تأثیر تاریخ کاشت قرار دارند ولی تعداد ردیف دانه در بلال و وزن هزار دانه تحت تأثیر قرار نمیگیرند.
استخر و چوگان (1385) در آزمایشی نشان دادند که تاریخ کاشت اثر معنی‎داری بر تعداد ردیف دانه در بلال، تعداد دانه در ردیف بلال، وزن هزار دانه و عمق دانه دارد.سپهری و همکاران (1373) نشان دادند که تاریخ کاشت بر تعداد دانه در بلال تأثیر می‎گذارد.
هانوی 1(1979) گزارش نموده است که به تأخیر افتادن تاریخ کاشت هیبریدهای ذرت در نبراسکا باعث کاهش عملکرد می‎گردد. کاشت زود هنگام موجب وقوع رسیدگی فیزیولوژیک گیاه قبل از فرا رسیدن سرما و یخبندان می‎شود.

12

پندلتون و اگلی1 (1969) می‎نوسیند که تأخیر در کاشت موجب کاهش عملکرد به طور خطی شد زیرا دانه‎ها در دوره‎ای با طول روز کوتاهتر به مرحله رسیدگی می‎رسند و همچنین گیاهان، سطح برگ کمتری داشته و در نتیجه مجموع تولید ماده خشک کمتر خواهد بود. کاشت زود هنگام بهاره به دلیل تعادل مرحله تشکیل و پر شدن دانه‎ها با روزهای بلند و وجود انرژی تابشی بیشتر برای انجام فرآیند فتوسنتز، از عملکرد بیشتری نسبت به تاریخ‎های دیر هنگام برخوردار است.13
شانوی2(1992) نتیجه گرفت که تأخیر در کاشت ذرت، عملکرد دانه را به طور متوسط 2/15 درصد، میانگین وزن دانه‎ها 8/6 درصد و پروتئین دانه را به میزان 5 درصد کاهش می‎دهد.14
کرم زاده و کاشانی (1373) اعلام داشتند که تأخیر در کاشت ذرت در منطقه خوزستان تا تاریخ 5 مرداد ماه باعث افزایش عملکرد دانه می‎شود زیرا تجمع و انتقال مواد غذایی به سمت دانه‎ها سریعتر و بهتر صورت می‎گیرد. از سوی دیگر مطیعی و همکاران (1372) تأخیر در کاشت تابستانه بر عملکرد دانه و ماده خشک کل را معنی‎دار تشخیص ندادند اما نتیجه گرفتند با به تأخیر افتادن کاشت ذرت در منطقه خوزستان در ارقام میان‎رس، شاخص برداشت به دلیل فرصت کم انتقال مواد فتوسنتزی به دانه‎ها کاهش می‎یابد.
صادقی و چوگان (1387) اظهار داشتند که اثر تاریخ کاشت (25،15،5، اردیبهشت ماه) بر بیشتر صفات اجزای عملکرد در سطح آماری 5 درصد معنی‎دار بود. با بررسی در مورد 9 رقم رود و یوکوم (1997) اظهار داشت که با تأخیر در زمان کاشت، مقدار درجه روز رشد کاهش می‎یابد.
15 یانگ3 و همکاران (1978) طی آزمایش دو ساله‎ای که بر روی ارقام مختلف ذرت در تاریخهای کاشت‎ مختلف انجام دادند، دریافتند که همبستگی مثبتی بین طول دوره رسیدگی و عملکرد دانه وجود دارد. افزایش طول روز باعث طولانی شدن زمان کاشت تا ظهور گل‎تاجی و زمان ظهور گل‎تاجی تا باز شدن گل‎های ٱن می‎شود (وراینگتون و کانماسن4 1983).

فتحی (1384) اظهار داشت که در بهارکاشت دیر هنگام باعث کاهش عملکرد دانه ذرت خواهد شد با این حال کاشت زود هنگام ذرت هم با هدف استفاده بیشتر از انرژی تابشی ممکن است گیاهچه‎ها را با خطر سرمای اول فصل روبرو کند. چنانچه در اول فصل هوا سرد و مرطوب باشد رشد اولیه گیاهچه بسیار کند خواهد بود و ممکن است سبز شدن بذرها تا یک ماه به طول انجامد ولی در خاک‎های گرم و مرطوب ممکن است ذرت 4 تا 5 روز سبز شود.
خواجه پور (1378) اظهار داشت که اصولاٌ بهترین تاریخ کاشت منجر به حصول عملکرد بیشتری در مقایسه با سایر تاریخ‎های کاشت می‎گردد.
یانگ1 و همکارانش (1998) اظهار داشتند که در مناطق گرمسیر اگر چه درجه حرارت عمق خاک در زمان کاشت از اهمیت چندانی برخوردار نیست، اما رعایت تاریخ کاشت مناسب در میزان محصول تولیدی تأثیر فراوان دارد به طوری که یک روز تأخیر در کاشت باعث کاهش تولید به میزان 170 کیلوگرم در هکتار خواهد شد. گری بیل وکوکس2 (1991) طی آزمایشی که در آمریکا بر روی گیاه ذرت انجام دادند، مشخص کردند که بین ماده‎ی خشک حاصل از تاریخهای کاشت‎ مختلف تفاوت معنی‎دار وجود دارد.
. چوگان ومساوات (1379) اظهار داشتند که تعداد دانه در ردیف و عملکرد بلال تحت تأثیر تاریخ کاشت قرار می‎گیرد ولی تعداد ردیف در بلال و وزن هزار دانه تحت تأثیر تاریخ کاشت قرار نمی‎گیرد.
دهقان (1373) با انجام یک مطالعه گزارش نمود از میان ارقام گروه دیررس، رقم SC721 با عملکرد 81/6 تن در هکتار و رقم شاهد SC704 با عملکرد 51/6 تن در هکتار و تاریخ‎های کاشت، یک و پانزدهم مرداد برتر بودند، لیکن به علت مصادف بودن زمان برداشت در تاریخ کاشت پانزدهم مرداد با بارندگی پاییزه و کشت گندم، بهترین تاریخ کاشت، یکم مرداد و بهترین رقم SC721 با عمکرد 05/10 تن در هکتار و بعد از آن رقم Sc704 با عملکرد 94/7 تن در هکتار بوده است.16

در گروه میان رس بهترین رقم SC647 عملکرد 11/7 تن در هکتار و بهترین تاریخ کاشت پانزدهم مرداد با عملکرد 95/9 تن در هکتار که در سطح یک درصد دارای برتری بودند. خلیلی (1381) اظهار داشت که بر آورد مجموع نیاز حرارتی (GDD)
یکی از عوامل مهم تعیین تاریخ کاشت یک رقم و در نتیجه حصول حداکثر عملکرد در یک منطقه می‎باشد. عوامل مختلفی از جمله درجه حرارت و طول روز، مراحل رویشی و زایشی ذرت



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید